Szwecja krajem wolnym od dymu: papierosy w odwrocie, ale snus na fali
Szwecja zapisała się na kartach historii zdrowia publicznego, oficjalnie stając się pierwszym krajem, który spełnił wyśrubowane kryterium Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), redukując odsetek palaczy poniżej 5 proc. społeczeństwa.
Jak wynika z najnowszego raportu organizacji CAN, w 2025 roku po tradycyjne papierosy sięgało codziennie już tylko 4,8 proc. dorosłych Szwedów. Choć sukces ten jest świętowany jako wielkie osiągnięcie prozdrowotne, uwagę ekspertów przykuwa inny proces: gwałtowny wzrost popularności snusa.
Skuteczna strategia czy zmiana nawyków?
Droga Szwecji do sukcesu była konsekwentna i wieloletnia. Jeszcze na początku lat 80. palił co trzeci Szwed, a w 2003 roku wskaźnik ten wynosił 16 proc. Mats Ramstedt, badacz Instytutu Karolinska i reprezentant CAN, wskazuje na twarde instrumenty polityki państwa: "Palenie jest dziś trudniejsze i droższe, kilkukrotnie podnoszono akcyzę, a realna cena papierosów wzrosła od 2003 r. o 45 proc." – podkreśla ekspert.
Oprócz restrykcyjnej polityki cenowej, Szwecja postawiła na całkowity zakaz reklamy wyrobów tytoniowych, ograniczenie miejsc publicznych, w których można palić (od 2005 r. w restauracjach, a od 2019 r. także w ogródkach kawiarnianych i przy wejściach do hoteli), oraz łatwy dostęp do profesjonalnego wsparcia w wychodzeniu z nałogu.
Snus: zamiennik czy „mniejsze zło”?
W cieniu spadającej liczby palaczy rośnie popularność snusa – doustnego wyrobu tytoniowego lub syntetycznej nikotyny w formie saszetek. Szwecja jest jedynym krajem UE, który wynegocjował prawo do sprzedaży tradycyjnego, mokrego snusa. Z danych CAN wynika, że w 2025 roku 22 proc. dorosłych korzystało z niego przynajmniej raz w miesiącu.
Szczególnie niepokojący dla obserwatorów jest wzrost zażywania snusa wśród kobiet (z 4 proc. w 2007 r. do 14 proc. obecnie) oraz młodych dorosłych, którzy wybierają nowoczesne, białe saszetki nikotynowe.
W Szwecji trwa ożywiona debata, czy popularność tych produktów pomogła ograniczyć palenie. Grupy lobbystyczne twierdzą, że dzięki strategii „mniejszego zła” w kraju unika się 3,4 tys. zgonów rocznie.
Mats Ramstedt jest jednak sceptyczny wobec prostych zależności: "Nie ma obecnie badań potwierdzających, że rozpowszechnienie snusa przyczynia się do ograniczenia palenia papierosów. Trzeba wziąć pod uwagę, że ubywało palaczy nawet w czasach, gdy inne produkty zawierające nikotynę nie były aż tak popularne" – zauważa badacz.
Jest sukces, ale eksperci przestrzegają
Mimo entuzjazmu części polityków, Szwedzki Urząd Zdrowia Publicznego pozostaje czujny. Raport z 2023 roku przypomina, że brak długoterminowych danych na temat syntetycznego białego snusa jest niepokojący, a każda forma przyjmowania nikotyny niesie za sobą ryzyko.
"Wszystkie produkty zawierające nikotynę są toksyczne i silnie uzależniające" – podkreślają eksperci. Sukces Szwecji w walce z dymem tytoniowym jest bezsprzeczny, jednak debata o tym, czy wyeliminowano nałóg, czy jedynie zmieniono jego postać, dopiero nabiera tempa.
Alkohol jest trwale wpisany w polską codzienność, jednak rosnąca popularność napojów 0% budzi w Polakach mieszane uczucia. Raport Fundacji IBRiS analizuje m.in. częstotliwość spożycia, podejście Polaków do reklam alkoholu oraz propozycji zakazu lub ograniczenia możliwości jego zakupu.
Preparaty z GLP-1, takie jak Ozempic czy Wegovy, mogą stać się ważnym orężem w leczeniu choroby alkoholowej. Badanie kliniczne, opublikowane 2 maja w „The Lancet” dowodzi, że semaglutyd znacząco redukuje liczbę dni intensywnego spożywania alkoholu u pacjentów zmagających się z tym nałogiem.
Przez lata firmy alkoholowe mogły liczyć na stabilny globalny popyt, ponieważ picie alkoholu było głęboko zakorzenione w kulturze towarzyskiej. Dziś jednak względy zdrowotne oraz coraz bardziej napięte budżety domowe sprawiają, że ludzie piją mniej, pisze Bloomberg.
Brytyjski parlament właśnie przyjął nowe prawo, które wprowadza dożywotni zakaz sprzedaży papierosów tradycyjnych oraz e-papierosów dzieciom w wieku 17 lat i młodszym. Ustawa czeka już tylko na królewski podpis.
Ponad 30 zastępów straży pożarnej walczyło z ogromnym pożarem kompleksu zabudowań mieszkalnych i gospodarczych w miejscowości Stary Cydzyn w woj. podlaskim. Ogień objął budynki o łącznej powierzchni około 700 metrów kwadratowych. Służby poinformowały, że sytuację udało się opanować.
Polacy licznie włączyli się w akcję youtubera Łatwoganga i przekazali już 12 mln zł na leczenie chorych dzieci. Influencer wraz ze swoją ekipą przemierza Polskę na rowerze, zachęcając do wsparcia zbiórki.
Sprawcy fałszywych zgłoszeń o pożarach nie pozostaną bezkarni – zapewnił w niedzielę wiceminister spraw wewnętrznych i administracji Czesław Mroczek. Podkreślił, że tylko w tym roku służby otrzymały ok. 1,2 tys. zgłoszeń, z czego 80 proc. z nich faktyczne dotyczyło zagrożenia dla ludzi.
Koncern uruchomił w poniedziałek w rafinerii w Płocku wartą 800 mln złotych instalację do produkcji biopaliwa z olejów roślinnych o wydajności ok. 300 tys. ton rocznie. Miała ona korzystać z surowca wytwarzanego we własnej tłoczni oleju rzepakowego w Kętrzynie. Ta jednak nie jest jeszcze gotowa.
Były premier Hiszpanii José Luis Rodríguez Zapatero stanie 2 czerwca przed hiszpańskim sądem jako podejrzany w śledztwie korupcyjnym. Będzie to pierwszy przypadek od demokratyzacji tego kraju w 1977 r., gdy były szef rządu zostanie formalnie przesłuchany w charakterze podejrzanego o korupcję.
Przewodnik Michelina wycofuje się z przyznawania zielonych gwiazdek - wyróżnienia dla restauracji promujących ekologiczną kuchnię. Decyzja kończy projekt, który od początku budził spory w świecie gastronomii i był przez krytyków postrzegany jako przejaw ideologizacji.
Hasło „Mundial dla wszystkich”, promujące tegoroczne Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej, stało się zarzewiem gorącego konfliktu społecznego w Meksyku. Podczas gdy FIFA i lokalne władze podkreślają wymiar integracyjny turnieju, tysiące Meksykanów wychodzi protestować na ulice.
Gotówka stała się niekwestionowanym królem komunijnych podarunków, dystansując tradycyjne rowery czy elektronikę. Z najnowszego raportu „Komunijne prezenty Polaków. Trendy 2026” wyłania się obraz społeczeństwa, w którym pragmatyzm wygrywa z sentymentem. Czy Polacy pamiętają o symbolach religijnych?
Papugi coraz częściej można spotkać w europejskich miastach, a pojedyncze populacje pojawiły się także w Polsce. Choć obecnie aleksandretta obrożna nie stanowi dużego zagrożenia dla naszej przyrody, w innych krajach Europy zaczęła już wpływać na rodzime gatunki ptaków. Czy tak stanie się i u nas?
Codzienna walka z decyzjami dotyczącymi tego, co zjeść na pierwsze śniadanie, może być jedną z głównych przeszkód w redukcji masy ciała. Dietetyczka Steffi Faigl przekonuje, że kluczem do sukcesu nie jest skomplikowana dieta, lecz wprowadzenie prostej rutyny – zdradza na łamach Focus.de.
Rosnąca liczba kormoranów stała się problemem w wielu krajach Europy. Część państw UE, w tym Polska, domaga się wpisania tego ptaka na listę gatunków łownych.
Sztuczna inteligencja może w przyszłości wspierać lekarzy w monitorowaniu przebiegu porodu i podejmowaniu decyzji klinicznych, jednak odpowiedzialność za bezpieczeństwo matki i dziecka nadal będzie spoczywać na personelu medycznym – powiedział ginekolog lek. Rafał Zadykowicz.
Nowy raport ECDC pokazuje gwałtowny wzrost zakażeń chorobami przenoszonymi drogą płciową w Europie. W 2024 r. liczba przypadków rzeżączki potroiła się w ciągu dekady, kiły wzrosła ponad dwukrotnie, a chlamydioza pozostaje najczęściej diagnozowaną infekcją.
Komentarze (0)