Umowa handlowa z Mercosur wchodzi w życie. Polska nie złożyła jeszcze skargi do TSUE

Wejście w życie umowy oznacza zniesienie ceł i barier handlowych. Umowa zakłada zniesienie 92 proc. ceł w UE na importowane towary z Mercosur, a na pozostałą część bardziej wrażliwych produktów, w okresach przejściowych, do 10 lat. W zamian kraje Mercosuru obniżą uznawane w wielu przypadkach za zaporowe cła na europejskie towary przemysłowe, w tym samochody.

Od 1 maja jest możliwe sprowadzanie do UE produktów takich jak wołowina, drób, nabiał, cukier i etanol znacznie niższych stawkach celnych; taka obniżka będzie jednak dotyczyć tylko określonych w umowie kontyngentów.

Od piątku obowiązuje tzw. klauzula ochronna do umowy, co ma stanowić odpowiedź na obawy rolników, którzy przewidują nadmierny napływ produktów z Mercosuru do UE. Będzie uruchamiana, jeśli ceny danego produktu w UE wskutek importu z tych krajów spadną o 5 proc. Wówczas możliwe będzie podniesienie ceł na dany produkt lub nawet zakaz wwozu do UE. Największe zagrożenia dla polskiego rolnictwa dotyczą sektorów drobiu i wołowiny.

W kwietniu UE wydała rozporządzenie, które zobowiązuje KE do stałego monitoringu importu wrażliwych produktów rolnych z krajów Mercosur i prezentowania w tej sprawie raportu przynajmniej co 6 miesięcy.

Według ministerstwo rolnictwa, największe potencjalne zagrożenia związane z umową UE-Mercosur dla polskiego rolnictwa dotyczą przede wszystkim sektora wołowiny i mięsa drobiowego. Chodzi o możliwy negatywny wpływ pośredni umowy polegający na wypieraniu polskiego eksportu z rynków innych państw członkowskich UE przez dodatkowe wielkości importu z krajów Mercosur na preferencyjnych warunkach wynikających z umowy. Ponad 80 proc. polskiej wołowiny i ponad 70 proc. mięsa drobiowego sprzedawane jest na unijnym rynku.

Szef hiszpańskiego stowarzyszenia rolnego młodych rolników (ASAJA) w Brukseli powiedział w kwietniu dla Newsmax Polska, jego stowarzyszenie domaga się klauzul zobowiązujących “do przestrzegania w równoważny sposób wymogów: w zakresie środków ochrony roślin, dobrostanu zwierząt, działań na rzecz środowiska, wylesiania, odpadów, standardów pracy”.

Z kolei Francesco Giubilei, przewodniczący włoskiego think tanku „Nazione Futura” (przyszły naród) powiedział naszemu portalowi, że umowa z Mercosur może nieść zarówno pewne zagrożenia, jak i szansę dla przemysłu.

“Największe ryzyko, jakie strona włoska dostrzegała w przystąpieniu do Mercosuru, było związane z możliwą inwazją szeregu produktów rolnych na rynek włoski i europejski, co później szkodzi naszym rolnikom” – powiedział Giubilei dla Newsmax Polska. Jak też wskazał, stronie włoskiej “udało się uzyskać pewne gwarancje w tym zakresie”.

“Ważne jest to, aby nie stwarzało to zagrożenia dla sektora rolnego, który musi być chroniony” – ocenił Francesco Giubilei.

Umowa z Mercosur

Porozumienie między UE a krajami Mercosur obejmujące dwie części - umowę o partnerstwie i przejściową umową handlową zostało podpisane 17 stycznia br. Zgodę na to 9 stycznia wyraziła większość Rady UE, przy sprzeciwie: Polski, Francji, Irlandii, Węgier i Austrii.

21 stycznia Parlament Europejski podjął decyzję o skierowaniu do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wniosku dotyczącego zgodności umowy Mercosur z prawem unijnym. Mimo to KE ogłosiła 23 marca 2026 r. tymczasowe stosowanie umowy od 1 maja 2026 r. Natomiast umowa o partnerstwie jeszcze musi być ratyfikowana przez wszystkie kraje członkowskie UE.

Niedawno minister rolnictwa Stefan Krajewski zapowiedział, że polski rząd złoży skargę do TSUE na umowę zawartą pomiędzy Unią Europejską a krajami Mercosuru. Również szef Ministerstwa Obrony Narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz (PSL) poinformował 24 kwietnia, że Polska zaskarży umowę.

“Mamy czas do 26 maja. Rozmawiałem o tej skardze z premierem Donaldem Tuskiem, ministrem rolnictwa Stefanem Krajewskim, który w merytoryczny sposób będzie przygotowywał tę skargę, a później w stosownej procedurze stosownej, przy użyciu naszych ministrów złożymy skargę do TSUE” – mówił wówczas minister obrony.

Do tej pory polski rząd nie złożył skargi do TSUE.

Zagrożenia

Obawy związane z wejściem w życie umowy z Mercosur wyrażają organizacje rolnicze. Największe zagrożenie dla funkcjonowania branży widzą producenci wołowiny i drobiu. Inne branże obawiają się napływu tańszych produktów do UE i destabilizacji unijnego rynku, tym bardziej – na co zwracają uwagę producenci rolni – umowa z Mercosur nie jest jedyną jaką zawarła KE w ostatnim czasie, która wpuszcza bez ceł produkty na wspólnotowy rynek z krajów pozaunijnych.

Z kolei branża drobiarska sceptycznie podchodzi o klauzul ochronnych obawiając się, że nie ochronią one przed destabilizacją unijnego rynku drobiu. Według prezesa Krajowej Rady Drobiarstwa Dariusza Goszczyńskiego dotychczasowe doświadczenia z KE (na przykładzie handlu z Ukrainą) we wdrażaniu klauzul ochronnych są bardzo negatywne. Zaznaczył, że w tej chwili trudno przewidzieć, jak umowa wpłynie na sytuacją rynkową w 2026 r., trwają jeszcze rozmowy nt. ustalenia kontyngentów.

Największe obawy branży drobiarskiej dotyczą wypierania polskiego drobiu z unijnego rynku, tym bardziej, że nie ma gwarancji przestrzegania w krajach Mercosur wymogów obowiązujących w UE. Polska jest 3 co do wielkości eksporterem drobiu na świecie, większość naszego drobiu trafia na unijnych rynek. W ub.r. branża wywiozła zagranicę 2 mln ton tego mięsa.

Minister Krajewski poinformował kilka dni temu o przygotowywanym przez ministerstwo rozporządzeniu dotyczącym ochrony konsumentów przed produktami zawierającymi pozostałości substancji niedopuszczonych w Unii Europejskiej. Jak przekazał szef resortu, projekt ten powstaje w ramach współpracy ministerstwa rolnictwa i rozwoju wsi z ministerstwem zdrowia.

Polskie rolnictwo

Według danych ministerstwa rolnictwa, Polska wyeksportowała w 2025 r. do państw Mercosur produkty rolno-spożywcze o wartości ok. 83,9 mln euro (co stanowiło jedynie ok. 0,14 proc. eksportu ogółem produktów rolno-spożywczych z Polski), natomiast sprowadziła produkty za 1 713,2 mln euro (co stanowiło ponad 4,4 proc. importu ogółem do Polski produktów rolno-spożywczych).

W 2025 r. do państw Mercosur wyeksportowano z Polski głównie: słód, wyroby piekarnicze oraz pieczywo cukiernicze (wafelki i gofry, herbatniki), czekoladę i przetwory spożywcze zawierające kakao oraz wyroby cukiernicze. W imporcie Polski z państw Mercosur dominowały głównie makuchy sojowe, kawa, tytoń nieprzetworzony, orzeszki ziemne oraz sok pomarańczowy.

Pobierz aplikację Newsmax Polska:

Aplikację Newsmax Polska można pobrać z Google Play i App Store.