Dyskusję wywołał wyrok TSUE z 21 kwietnia dotyczący węgierskiej ustawy o "ochronie dzieci". Trybunał uznał, że przepisy przyjęte przez rząd Viktora Orbána naruszają prawo unijne, w tym zakaz dyskryminacji ze względu na płeć i orientację seksualną, a także prawo do godności, prywatności i wolności słowa. Ustawa ograniczała możliwość prezentowania treści homoseksualnych, dotyczących "zmiany płci" w edukacji, mediach i reklamie skierowanej do nieletnich.
Zdaniem ekspertów przełomowe znaczenie ma to, że TSUE po raz pierwszy odwołał się w wyroku bezpośrednio do art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej. Mówi on o wartościach podstawowych UE, takich jak demokracja, praworządność i prawa człowieka. Dotychczas przepis ten miał głównie charakter politycznej deklaracji, a nie konkretnej podstawy prawnej do orzekania.
Niemiecki prawnik Armin von Bogdandy oraz ekspert prawa europejskiego Luke Spieker w rozmowie z "Sueddeutsche Zeitung" oceniają, że wyrok może być "pierwszym krokiem w kierunku europejskiego społeczeństwa politycznego". Inny niemiecki konstytucjonalista, Frank Schorkopf, ostrzega z kolei, że coraz więcej sporów dotyczących polityki społecznej, migracji czy kwestii obyczajowych będzie rozstrzyganych przez sędziów, a nie przez demokratycznie wybrane parlamenty narodowe.
Prawnicy zwracają uwagę, że podobny proces dotyczy już takich tematów jak aborcja, eutanazja, polityka klimatyczna czy finansowa. Ich zdaniem decyzje są stopniowo "wyjmowane" z normalnego procesu politycznego i przekazywane sądom oraz ekspertom.
Krytycy wskazują, że TSUE od lat wzmacnia integrację europejską poprzez orzecznictwo, m.in. potwierdzając prymat prawa unijnego nad krajowym. Teraz - po rozszerzeniu interpretacji art. 2 TUE - pojawiają się pytania, jak daleko może sięgnąć ten proces. Holenderski prawnik Martijn van den Brink przypomina, że część ekspertów proponuje już ograniczenie prawa weta państw członkowskich w polityce zagranicznej i bezpieczeństwa na drodze sądowej. Według części niemieckich ekspertów narastające poczucie, że kluczowe decyzje zapadają poza demokratyczną debatą polityczną, może stać się jednym z głównych czynników wzrostu poparcia dla ugrupowań populistycznych w Europie.
Pobierz aplikację Newsmax Polska:
Aplikację Newsmax Polska można pobrać z Google Play i App Store.